Persen zonder druk
Malus richt zich op jongeren tussen de achttien en vijfendertig jaar. Het merendeel heeft autisme, maar er zijn ook mensen die na hun studie simpelweg vastlopen op de combinatie van werk, het huishouden en de sociale dynamiek op de werkvloer. Het maken van sap is geen einddoel, maar een vliegwiel. ‘Wij leiden mensen niet op tot sapmaker,’ legt Dieuwertje uit. ‘Maar ze komen wel van alles tegen. En daarna maken ze weer een volgende stap.’
Dat de trajecten twee jaar duren en alles met de hand gaat, is geen toeval. Malus werkt vanuit het motto persen zonder druk. Fysiek in beweging komen helpt om letterlijk uit je hoofd te raken. Dat heeft ook consequenties voor de opdrachten die Malus wel of niet aanneemt. Commerciële klanten die snel en goedkoop willen? Dat past er niet bij. ‘Het heeft ook een waarde,’ zegt Dieuwertje simpelweg.
Vanaf nul
Dat Malus er nu stevig bij staat, is niet vanzelfsprekend. Vijf jaar geleden begonnen de initiatiefnemers met niets: geen locatie, geen bedrijf, geen startkapitaal. Dieuwertje is er inmiddels tweeënhalf jaar bij betrokken en weet hoe pittig die beginfase was. ‘Je moet echt kiezen wat je wel en niet doet, met de middelen die er zijn.’ Maar het harde werken hoort er gewoon bij, vindt ze. Zo gaat dat met een missie.
Een sleutelkeuze was de locatie: Museumpark Orientalis, midden in het bos en toch aan de rand van de stad. Die keuze bracht kansen mee die Malus zelf niet had kunnen plannen. Zo werken ze samen met de Zevenheuvelentrail, waar ze sap mogen verkopen bij evenementen op het park en de werkplaats beschikbaar stellen. ‘Dat zijn leuke samenwerkingen,’ zegt Dieuwertje. ‘Je kan voor elkaar iets betekenen.’
Fruit met een verhaal
De sappen van Malus zijn gemaakt van lokaal fruit dat de supermarkt niet haalt: appels van de Woerd in Ressen, frambozen uit de Ooijpolder, bessen van voedselbossen in de buurt. ‘De buitenbeentjes,’ noemt Dieuwertje het. Precies zoals de mensen die bij Malus werken hun eigen weg zoeken, krijgt ook het afgewezen fruit een nieuwe bestemming.
Sinds dit jaar werkt Malus ook samen met Landgoed De Kleverberg in Erlecom, een regeneratief landgoed dat zich richt op natuurherstel, biobased bouwen en lokaal voedsel. Samen met Leonie van de Kleverbergh is saplijn de Krenkelaar uit de Betuwe overgenomen en ze hopen daar op termijn fruit biologisch in te kunnen verwerken. Ook nam Malus de sociale saplijn Mooijsap over van Wijnbouwcentrum de Colonjes, zodat er één sociale saplijn in de regio actief is en op die manier de impact versterkt wordt.
Samenwerken als grondhouding
Wie Dieuwertje vraagt naar de toekomst, hoort al snel één woord terugkomen: samenwerken. Via het netwerk Impact 024 vinden sociale ondernemers in Nijmegen elkaar snel. ‘Iedereen gunt elkaar dingen,’ zegt ze. ‘Als iemand een vraag heeft, reageren er meteen mensen.’ Geen concurrentie, maar een grote gunfactor.
Die houding zie je ook in de dagelijkse praktijk. Malus koopt lunches in bij Luchtig Lunchwinkel, eveneens genomineerd voor de Impact Awards, en Luchtig schenkt op haar beurt de sappen van Malus. ‘Zo kan je samen optrekken,’ zegt Dieuwertje. ‘En dat is eigenlijk precies wat we ook met de deelnemers doen.’
‘Die afstand zit in ons hoofd’
Als het aan Dieuwertje ligt, verdwijnt de term afstand tot de arbeidsmarkt definitief uit ons vocabulaire. ‘Je hebt gewoon één arbeidsmarkt,’ zegt ze stellig. ‘Die afstand creëren wij zelf, door taken misschien heel groot te maken voor één persoon. Terwijl ook vijf mensen dat werk in deeltaken kunnen doen, als dat beter voor ze past.’
Dat is precies wat Malus in de praktijk brengt. Niet oplossen voor mensen, maar ruimte maken. Zodat zij zelf ontdekken wat ze kunnen en wie ze zijn. Zoals ze zelf zegt: ‘Je haalt eruit wat erin zit.’ Bij het fruit. En bij de mensen.
Tom van Malus werd geïnterviewd door de Gelderlander, lees hier het gehele interview.
Volg Malus op Facebook, Instagram, of bezoek hier de website.
Benieuwd naar meer verhalen? Klik dan hier.